Historia
Na początku XX wieku część ziem dawnego Żabikowa została wykupiona przez Bank Berliński w celu założenia na tym obszarze osady niemieckiej. W 1905 roku rozpoczęto sprzedaż działek, natomiast w 1910 kolonia niemiecka liczyła już 875 osób, w tym 214 dzieci szkolnych. W tymże 1910 roku oddano do użytku budynek szkoły, który służył dzieciom niemieckim wyznania ewangelickiego aż do 1918 roku.
Po wygranej przez Polskę I wojnie światowej większość niemieckich osadników opuściła Żabikowo a w szkole zaczęto nauczać w języku polskim.
Nie wiadomo, kto był pierwszym polskim nauczycielem oraz ile osób liczyło grono nauczycielskie i ilu zapisano uczniów na początku, ponieważ wszystkie dokumenty z tamtego okresu zostały spalone przez Niemców w czasie II wojny światowej.
W 1920 roku do szkoły uczęszczało 250 uczniów narodowości polskiej oraz 60 narodowości niemieckiej a uczyło ich wtedy czworo nauczycieli. W 1939 polskich dzieci zapisano do szkoły 400, dzieci narodowości niemieckiej 10, a grono pedagogiczne liczyło dziewięć osób.
W 1935 r., dzięki staraniom ówczesnego kierownika szkoły Wojciecha Dydy, Towarzystwo Budowy Publicznych Szkół Powszechnych pokryło koszt nadbudowy drugiego piętra. Dzięki temu od 1935 roku Szkoła dysponowała ośmioma izbami szkolnymi.
Budynek szkolny w swej historii kilkakrotnie zmieniał nazwę:
W latach 1909 – 1918 była to szkoła dla dzieci niemieckich wyznania ewangelickiego – Evangelische Schule In Zabikowo.
Po I wojnie światowej określano ją jako Szkoła nr 1 w Żabikowie, a od 1928 r. po połączeniu ze szkołą katolicką w Żabikowie zjednoczone szkoły aż do 1934 r. używały wspólnej nazwy Siedmioklasowa Szkoła Powszechna w Żabikowie.
W 1934 r., po rozdziale, szkoła występowała aż do 1939 r. jako Publiczna Szkoła Powszechna nr 1 w Żabikowie. Podczas II wojny światowej była tu ponownie Szkoła niemiecka pod nazwą Deutsche Volksschule Poggenburg. Od 1949 r. zaczęto używać nazwy Szkoła Podstawowa nr 1 w Żabikowie, a po utworzeniu miasta Luboń w 1954 r. – Szkoła Podstawowa nr 1 w Luboniu.
Podczas II wojny światowej budynek szkoły został zajęty już 12 września 1939 r. przez oddział Wermachtu i przekształcony w koszary. Następnie ( w grudniu 1939 r.) utworzono w nim szkołę wyłącznie dla dzieci niemieckich. Dzieci polskie otrzymały surowy zakaz wstępu do szkoły a władze niemieckie utworzyły dla nich namiastkę szkoły w budynku SP nr 2. W 1943 r. dzieci niemieckie ulokowano w pastorówce, tj. budynku stojącym naprzeciw szkoły, a opróżnione sale lekcyjne przeznaczono na warsztaty stolarskie i teletechniczne. Na parterze pozostawiono tylko ochronkę, a dawniejszą kancelarię przerobiono na toalety oraz założono wodociąg. W grudniu 1944 r. szkołę ponownie zajęło wojsko niemieckie.
W czasie styczniowych walk o Żabikowo SP nr 1 mocno ucierpiała. Trzy pociski artyleryjskie uszkodziły pół dachu od strony zachodniej i szczyt ze strony północnej. Wszystkie szyby były wybite, drzwi poniszczone. Nie było ani jednej całej szafy czy stołu. Z mieszkań nauczycieli wykradziono meble, a nawet drzwi i okna.
10 lutego 1945 r. przedwojenny nauczyciel tej szkoły, Józef Neubauer, z własnej inicjatywy zajął się organizacją szkoły. Na jego prośbę stawili się do pracy nauczyciele: Leon Ranke, Aleksander Pietrzak, Bolesława Mullerówna i Urszula Walczakówna.
26 i 27 lutego 1945 r. urządzono zapisy, a 28 lutego, po wysłuchaniu uroczystej Mszy św., rozpoczęto naukę. W połowie lutego 1945 szkoła miała sześć izb lekcyjnych i ośmiu nauczycieli.
Kierownikami lub dyrektorami Szkoły nr 1 byli:
Ludwik Boczoń ok. 1920 – 1924 (prawdopodobnie)
Józef Pelczer ok. 1924 – 1927 (prawdopodobnie)
Leon Łukaszewski 1928 – 1930
Antoni Formanowski 1931 – 1932
Wojciech Dydo 1932 – 1939
Józef Neubauer 10.2.1945 – 1.2.1946
Teresa Majcherczakowa 1.2.1946 – 31.8. 1946
Franciszek Sytniewski 1.9.1946 – 22.6.1968
Irena Ulanowska 1.9.1968 – 31.1.1973
Elżbieta Ratajczak 1.2.1973-20.8.1975
Zbigniew Jankowski od 21.8.1975
Lata 1946 – 1948 były dla szkoły bardzo korzystne ponieważ cieszyła się ona jeszcze względną swobodą w planowaniu zajęć i wychowania patriotycznego. W tym okresie święta 1 i 3 maja, 11 listopada, Boże Narodzenie, początek i zakończenie roku szkolnego, uroczystości na terenie obozu żabikowskiego i na cmentarzu żabikowskim połączone były zawsze z nabożeństwami kościelnymi, odprawianymi przez proboszcza parafii św. Barbary, Mariana Tomaszewskiego. W okresie Wielkiego Postu cała szkoła wspólnie przystępowała do komunii św. wielkanocnej. Koło Rodzicielskie, począwszy od 1946 r., organizowało dla ubogich dzieci гświęconkę” albo гgwiazdkę”. Na przykład 20 kwietnia 1946 r. około 60 dzieci otrzymało święconkę w postaci dwóch jaj, 125 g kiełbasy i pół blachy piekarskiej placka.
Ponieważ sporo starszych dzieci nie ukończyło z różnych względów, przede wszystkim wojny, szkoły powszechnej, organizowano dla nich specjalne kursy uzupełniające. W dniach 6, 7 i 8 maja 1946 r. odbył się w Szkole dla Młodocianych w Żabikowie nr 1 egzamin nadzwyczajny z zakresu siedmiu klas szkoły powszechnej, który zdało 26 uczniów (19 stycznia 1947 r. zdało 27 uczniów).
19 listopada 1946 r. zorganizowano pierwszy wyjazd młodzieży do teatru. Dzieci z klas VI i VII oraz słuchacze kursu dla dorosłych obejrzeli w Teatrze Polskim komedię Korzeniowskiego „Majątek i ja”.
27 czerwca 1947 r. do szkoły przybyli przedstawiciele partii oraz dygnitarze miejscowych urzędów, by zbadać stan oświaty szkolnej pod kątem politycznym. Ocena zapewne wypadła niekorzystnie dla grona pedagogicznego, bo otwarcie roku szkolnego 1 września 1948 r., połączone z uczestnictwem dzieci na nabożeństwie w kościele, przebiegało w takiej formie po raz ostatni. Wydano zakaz prowadzenia dzieci do kościoła, a pod koniec 1948 r. skreślono lekcje religii w szkole.
Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 1949/1950 miało już zupełnie inny charakter. Dzieci zebrane na boisku szkolnym wysłuchały przemówień kierownika szkoły, sekretarza PZPR i przedstawiciela zarządu gminnego. Zapowiedziano przebudowę programów nauczania oraz гnowe” święta, które miały być uroczyście obchodzone:
październik 1949 r. – pogłębianie przyjaźni polsko – radzieckiej,
31 października – akademia ku czci 32 rocznicy Rewolucji Październikowej,
1 listopada – uroczystość ekshumacji żołnierzy radzieckich w Żabikowie,
6 grudnia – wyjście dzieci do kina na film pt.”Lenin”.
W szkole istniały w tym czasie następujące organizacje: Związek Harcerstwa Polskiego, Komitet Odbudowy Warszawy, Liga Morska, Polski Czerwony Krzyż, Towarzystwo Przyjaźni Polsko – Radzieckiej i Samorząd Szkolny.
W latach 1954 – 1956 zajęcia lekcyjne i uroczystości szkolne podporządkowane były propagandzie proradzieckiej. Urządzano częste akademie z okazji różnych wydarzeń w działalności politycznej PZPR. Od dnia 1 września 1954 r. codzienne zajęcia w szkole rozpoczynać się miały odtąd apelem.
Codzienne przymusowe apele zniesiono dopiero 1 września 1956 r. W październiku, po VIII Plenum Komitetu Centralnego PZPR i po odrzuceniu tzw. гkultu jednostki”, w programach nauczania powstał wielki chaos. Każdy nauczyciel musiał odtąd opracowywać indywidualny materiał dydaktyczny, a więc odrzucić to wszystko, co było przepojone wspomnianym kultem. Aby tego dokonać, należało wycofać prawie wszystkie podręczniki i zdać je na makulaturę.
Po ponad ośmioletniej przerwie (1948 – 1957) od 1 lutego 1957 na życzenie rodziców, wprowadzona została nauka religii.
W roku szkolnym 1957/1958 szkoła prowadziła: szkołę dla pracujących, dwa zespoły przygotowawcze, punkt czytelniczy oraz zespół czytelnictwa wieczorowego.
Po dwóch latach od wydarzeń z 1956 r. PZPR znów silną ręką trzymała ster władzy w Polsce. W szkole nastąpiły kolejne wielkie zmiany programowe. W 1958 r. usunięto ze szkoły katechetów, a od 2 czerwca 1961 r. zabroniono nauki religii w szkołach.
Tymczasem w szkole zapanował pewien stały wzorzec czczenia określonych dni w roku. Z analizy kroniki szkolnej z lat 1960 – 1970 wynika, że każde rozpoczęcie i zakończenie roku szkolnego było związane w jakiś sposób z aktualną polityką partii. Po roku 1965 pojawiły się uroczystości, wcześniej nie organizowane, np. obchody rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego czy rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
Nauczyciele z dużym zaangażowaniem organizowali dla swoich uczniów wycieczki szkolne po okolicy oraz np. do Krakowa, Trójmiasta, Szczecina. Jednak największy rozmach miały liczne igrzyska i spotkania sportowe organizowane co najmniej dwa razy w roku. Częste też były imprezy muzyczne.
Od roku 1959 na terenie szkoły działało Społeczne Ognisko Muzyczne, którego ostatnim kierownikiem był Zbigniew Bieliński. Na zajęciach Ogniska dzieci uczyły się gry na pianinie, skrzypcach oraz gitarze.
Takimi sprawami żyła szkoła do 1989 r., chociaż bywały wydarzenia, które poruszały całą społeczność szkolną, jak np. Powstanie Solidarności czy wprowadzenie stanu wojennego.
W 1975 r. dyrektorem SP nr 1 został Zbigniew Jankowski. W roku 1976 budynek szkolny został przebudowany. Byłe mieszkania po nauczycielach przystosowano na świetlicę, zmywalnię naczyń i bibliotekę. Uzyskano też dodatkową salę lekcyjną. Na parterze wygospodarowano dwa pomieszczenia na toalety. Szkoła została podłączona do wodociągu miejskiego.
Na początku lat 80-tych w budynku szkoły założono centralne ogrzewanie (piec na węgiel kamienny), natomiast ogrzewanie gazowe zainstalowano w roku 1990.
Dnia 1 czerwca 1979 roku odbyła się uroczystość nadania szkole imienia. Patronem szkoły został Roman Pasikowski. Natomiast 31 maja 1980 roku odbyło się uroczyste wręczenie szkole sztandaru.
Na początku lat 80-tych szkoła otrzymała zgodę na budowę sali gimnastycznej. Powołano społeczny komitet budowy sali gimnastycznej. Rozliczanie finansów powierzono śp. Elżbiecie Miałkas. Nazwiska członków społecznego komitetu sali gimnastycznej spisano i zalakowano w butelce, którą umieszczono w fundamencie ściany szczytowej obiektu. Wspomnieć należy duże zaangażowanie uczniów w budowę sali gimnastycznej. Uczniowie szkoły podstawowej kopali fundamenty i przenosili cegły a słuchacze Średniego Studium Ogrodniczego rozebrali stare ubikacje, które znajdowały się na dziedzińcu szkoły.
31 mają 1984 roku miało miejsce otwarcie sali gimnastycznej.
Do 2001 roku lekcje odbywały się nie tylko w budynku szkoły ale także w pomieszczeniach parafialnych. W sali na plebani, gdzie dawniej mieściło się przedszkole, odbywały się zajęcia klas zerowych. Niektóre zajęcia przeprowadzane były w salkach katechetycznych oraz w budynku wikariatu.
Nieprzerwanie od 1975 roku na terenie szkoły organizowane są w okresie wakacji letnich i zimowych półkolonie dla dzieci ( tzw. małe formy wypoczynku). Ponadto wspólnie z oddziałem PTTK w Luboniu szkoła organizowała wiele obozów letnich i zimowych (głównie w polskie góry), w których uczestniczyli uczniowie naszej szkoły oraz dzieci pracowników lubońskiej oświaty.
W Jedynce”, jako pierwszej szkole w Luboniu zorganizowano salę komputerową. Uczniowie klas ósmych, zamiast zajęć praktyczno – technicznych mieli zajęcia z informatyki. Pierwszymi komputerami w pracowni były ZX Spectrum, potem Commodore i IBM. Zajęcia informatyczne prowadziła wtedy pani Małgorzata Zgoła.
Od 1971 roku wicedyrektorem szkoły była pani Cecylia Jurewicz. W związku z ciągle rosnącą liczbą uczniów w roku 1984 drugą wicedyrektor została pani Bożena Nowak. Po przejściu pani Cecylii Jurewicz na emeryturę w szkole pozostał jeden wicedyrektor, z wyjątkiem roku szkolnego 1998/1999 , kiedy to drugim wicedyrektorem była pani Anna Krzyżaniak. W kolejnych latach pełniła tę funkcję w Gimnazjum nr 2 w Luboniu. Po przejściu na emeryturę w 2006 roku pani Bożeny Nowak wicedyrektorem szkoły została pani Aleksandra Flagmańska. Sekretariat szkoły od 1 września 1982 roku prowadzi pani Gizela Skałecka, która zastąpiła na tej posadzie panią Danutę Piestrzyńską.
We wspomnieniach wykorzystano obszerne fragmenty książki pt. г200 lat oświaty w Luboniu” autorstwa panów Stanisława Malepszaka oraz Piotra Pawła Ruszkowskiego. Dyrekcja Szkoły Podstawowej nr 1 w Luboniu serdecznie dziękuje autorom.
Historia szkoły (pełna wersja do ściągnięcia)
Zdjęcia: materiały szkoły, Eugeniusz Łojek
